outger rep - ontdekkingsreiziger

Outger Pietersz Rep (Oostzaan 1659 - 1722) heeft zich onsterfelijk gemaakt door een eilandengroep in de Noordelijke IJszee te ontdekken en naar zich te laten vernoemen. De onbewoonde Repøyane liggen er nog steeds op 80°30'NB 24°OL en zijn Noors grondgebied.

De Repeilanden
Repøane, het noordelijke Repeiland links, het zuidelijke rechts.

In 1698 gaat Outger Rep als commandeur van 't Raadhuys van Oostzaan ter walvisvaart, samen met twee andere schepen 't Dorp Oostzaan, gecommandeerd door Aarjan Rijder Kool en De Eendragt van Oostzaan, onder bevel van Jan Klaas Hooft. De drie schepen worden uitgezonden door de Oostzaner koopman Olfert Daalder. Een commandeur werft de bemanning, zorgt voor de victualiën en andere zaken en voor de vleet (sloepen, harpoenen, end.).

Handtekening Outger
De handtekeningen van Outger Pietersz Rep, Aarjan Rijder Kool en Jan Klaas Hooft op een notariële acte uit 1698.

Ze varen naar Spitsbergen. Outger verkent vooral de noordkust van dat eiland intensief. De klimatologische veranderingen hebben een teruggang van het ijs tot gevolg. Daardoor verschuift het vangstgebied van de walvissen en de walvisvaarders dringen langs de noordkust steeds verder naar het oosten. Outger Rep maakt uitvoerige aantekeningen van het gebied. Hij beschrijft eilanden die nog nooit eerder zijn gezien. Met Outgers aantekening kan de vermaarde Amsterdamse uitgever Gerard van Keulen de bestaande kaarten aanzienlijk verbeteren. De uitgever laat in 1710 een Nieuwe Afteekening van Het Eyland Spits-Bergen verschijnen, die gedrukt is in verscheidene kleuren.

Kaart van Keulen - detail
Detail van de kaart van Gerard van Keulen uit 1710.

Mijn oudste dochter en ik staan in 1988 oog in oog met deze prachtige kaart. We bezoeken de expositie 'Walvisvaart in de Gouden Eeuw' in het Rijksmuseum te Amsterdam, waar de kaart is tentoongesteld. Het bijschrift luidt: 'Verwerkt zijn de gegevens van de Commandeurs Outger Rep en Cornelis Giles. De meest complete oude kaart van Spitsbergen, hoogtepunt van de toenmalige cartografie. Hij werd in de 18-de eeuw vele malen herdrukt'. We bekijken de kaart met gepaste trots. In een kader rechtsonder staat geschreven: 'Nieuwe afteekening van Het Eyland SPITS-BERGEN opgegeven door de Commandeurs Giles en Outger Rep en in 't Ligt gebracht en uitgegeven door Gerard van Keulen Boek en Zeekaart verkoper aan de Nieuwe brug met Privilege voor 15 Jaaren'.
We vinden het een leuke kaart, maar het ontgaat ons dat op de kaart ook een Outger Reps Eyland afgedrukt staat. Dat zien we pas later.

Outger Reps Eyland
Het gele eiland middenboven is Outgers Reps Eyland, ontdekt door mijn oom Outger! Zie ook de volledige kaart.

Pas als we de kaart in detail bestuderen ontdekken we het Repeiland. Het bestaat uit twee delen. Het noordelijkste eiland, Nordre Repøya, is het kleinste en steekt 230 meter uit boven de zee. Het wordt door de Poortsundet gescheiden van het zuidelijke eiland, Sore Repøya, dat zes keer zo groot is en ook wat hoger, 240 meter. De Gilesundet scheidt dit eiland van Spitsbergen zelf. We zijn diep onder de indruk van de moed van onze verre oom, die met een houten schip deze ijzige, onbekende wateren heeft verkend. En wat zouden we graag eens met eigen ogen de Repeilanden willen zien!

Noorder Repeiland
Nordre Repøya, oftewel het Noorder Repeiland: kaal en ongenaakbaar.

In 2006 krijg ik foto's toegestuurd van de Repeilanden, toegestuurd door mijn neef prof. dr. Jelte Rozema, die regelmatig op Spitsbergen veldwerk doet. Hij heeft al eerder voor mij gegevens opgespit over de Repeilanden. Maar dit keer heeft hij de eilanden met eigen ogen gezien! Als gids neemt hij deel aan een 12-daagse boottocht om heel Spitsbergen heen. Hij weet de Russische kapitein en stuurlieden over te halen ook langs de Repeilanden te varen. Dat gebeurt op 6 augustus 2006 om 21.30 uur.

Russische stuurlui
Jelte Rozema (links) probeert de Russische officieren uit te leggen waar de Repøyane liggen.

Daarna stomen de Russen nog noorderlijker door naar het bijna mythische eiland Koning Karl XII. Ook dit eiland is door Outger Rep ontdekt en had eigenlijk ook diens naam moeten dragen en niet die van een Noorse koning.

 






Spitsbergen (Svalbard) met helemaal bovenin (rode puntje) de eilanden die de naam kregen van Outger Rep.


 

 

 

 

 

 

 

Neef prof. Jelte Rozema weet de Russische kapitein en stuurlieden over te halen langs de Repeilanden te varen.
Dat gebeurt op 6 augustus 2006 om 21.30 uur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



De Repeilanden op een moderne kaart.